جنگ‌هاى خانوادگى آل صاعد و آل خجند در اصفهان بوده است و با قحطسالى و بلاهاى طبيعى مانند صاعقه روبه‌رو و با فقر و مسكنت دست به گريبان و از مزاياى زندگانى مادّى و اجتماعى محروم بوده است ، ديگر هدفى براى توجيه زندگانى او باز نمىماند . 10 - أحوال انسان و مضامين تعليمى در اشعار جمال الدّين محمّد بن عبد الرزّاق ديوان جمال گنجينه‌يى سرشار از تجارب عملى ارزنده و حاصل تأمّل ژرف او در احكام شرع و براهين عقل و موازين عرفى افراد نوع انسانى و نيز بازتاب تماشاى وقايع طبيعى عالم هستى مانند صاعقه و قحطى و جنگ‌هاى سياسى و مذهبى و اجتماعى و برخورد آراء و عقايد در روزگار اوست . برخى از قصايد او از به‌ترين نمونه‌هاى شعر تعليمى Didactic poetry در زبان فارسى است . و مىتوان گفت از اشعار جمال آنچه مطلوب است ، قصايد اخلاقى و عرفانى و مرامى و عبرت‌آموز اوست كه به لحاظ حسن تأثير - به شرط وجود محلّ قابل و آن‌گه نصيحت قايل - در ميان قدما با قصايد اخلاقى ناصر خسرو و سنايى و سعدى پهلو مىزند . جمال در راه ترويج خصال انسانى سخت‌كوش و چيره‌دست است . او براى انسان و مقام والاى انسانى ارزش و معنا و مفهومى خاصّ قايل است . انسان را « سايه پرورد بهشت » و « قرّة العين وجود » و « نايب پروردگار » و « شاه تخت وجود » و « خليفه زادهء گلشن نشين » مىداند : سايه پروردِ بهشتى ، نازنينِ حورِ عين * قرّة العينِ وجودى ، نايبِ پروردگار ( 139 ) تو شاهُ تختِ وجودى ، چه جاىِ تست اينجا ؟ * خليفه زادهء گلشن نشين و در خاشاك ؟ ( 140 ) جمال الدّين محمّد بن عبد الرزّاق در شناخت دگرگونىهاى باطنى و تصوير فراز و نشيب‌هاى روحانى انسان ، تواناست . او انسان را موجودى دستخوش هواهاى شيطانى